Phần 2 - Tỷ phú bảo hiểm Fairfax: "Đã ở dưới đáy, con đường duy nhất là phải ngoi lên"

Nền giáo dục đại học của Ấn độ được xây dựng trên nền tảng của hệ thống các Viện Công Nghệ, gọi tắt là hệ thống các IIT (Indian Institute of Technology), trong đó nổi tiếng nhất là các IIT Delhi, IIT Madras, IIT Bombay, IIT Kanpur, IIT Hyderabad. Watsa đã tốt nghiệp kỹ sư công nghệ hóa chất tại IIT Madras và gần đây đã trả lời phỏng vấn của trường cũ, trong đó ông chia sẽ những kinh nghiệp và bài học trong cuộc đời và sự nghiệp của mình.

KHI ĐÃ Ở DƯỚI ĐÁY, CON ĐƯỜNG DUY NHẤT LÀ PHẢI NGOI LÊN

Xin ông vui lòng mô tả ngắn gọn hoàn cảnh gia đình của mình

Cha tôi là một đứa trẻ mồ côi đến từ Mangalore. Ông đã mất mẹ khi mới 3 tuổi, và sau đó ông nội của ông cũng mất khi ông 12 tuổi. Ông là một trong bốn đứa con, nên anh chị em khác của ông đã được gửi đến sống với người thân khác nhau. Tuy nhiên, ông đã đi học và là một vận động viên tích cực, lấy bằng tốt nghiệp cử nhân và trở thành một giáo viên tại Madras Christian College. Sau đó ông tiếp tục trở thành Hiệu trưởng của Trường Công Lập Hyderabad.

Tôi là người con thứ ba của bốn đứa con mà ông có. Cha tôi luôn luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục, và đã cho tôi có được nền tảng học vấn của mình. Sau khi tôi học xong trung học, ông đã khuyến khích tôi tham dự kỳ thi tuyển vào Học Viện Công Nghệ Ấn Độ (Indian Institute of Technology, gọi tắt là IIT).

Làm thế nào lần đầu tiên ông biết đến IIT-Madras vào giữa những năm 1960?

Đó là một câu chuyện khá buồn cười. IIT Madras khi đó vẫn còn trong giai đoạn trứng nước, nhưng đã rất có tiếng vang. Lần đầu tiên tôi nghe nói về nó ở trường trung học. Tôi đã hoàn thành các bài kiểm tra đầu tiên, và chỉ đạt điểm 8/20 cho môn Toán. Mặc dù vậy, người cô thân yêu của tôi buộc tôi phải hoàn thành các kỳ thi khác, kỳ thứ hai về tiếng Anh và kỳ thứ ba về Hóa học. Tôi khá giỏi môn Hóa học, và đó là lý do tại sao tôi quyết định nghiên cứu Công nghệ Hóa học.

Thời gian sống ở ký túc xá và cuộc sống học tập của ông lúc đó như thế nào, và những hoạt động ngoại khóa nào ông đã tích cực tham gia?

IIT Madras luôn luôn là một nơi tuyệt vời, cung cấp một nền tảng học vấn thật sự tốt. Khoảng thời gian 5 năm tôi học tập ở IIT Madras chắc chắn là 5 năm tuyệt vời nhất của đời tôi. Tôi còn trẻ, khi vào trường chỉ mới khoảng 16 tuổi. Tôi đã ở ký túc xá Alakananda trong năm đầu tiên của tôi, khu Ganga năm thứ hai, và khu Jamuna trong ba năm cuối.

Tôi được bầu là Tổng Thư Ký về Thể thao của Ký túc xá Jamuna, và sau đó là Tổng Thư Ký Thể Thao của toàn Học Viện IIT Madras. Tôi đã từng chơi khúc côn cầu cho học viện, và cũng chơi khá nhiều bóng bàn. Thực tế là IIT Madras bắt đầu giành chiếc cúp liên học viện Inter-IIT trong nhiệm kỳ của tôi khi đang làm Tổng Thư Ký Thể Thao của Học Viện. Trước đó, giải đấu này hoàn toàn bị thống trị bởi IIT Delhi và IIT Kharagpur. Chiến thắng này cũng đánh dấu sự khởi đầu của mười năm chiến thắng của IIT Madras.

Người phụ trách Ký túc xá Jamuna, Tiến sĩ Anantharaman, là một người tuyệt vời. Chính nhờ sự khuyến khích và hướng dẫn của ông mà chúng tôi đã đạt nhiều thành công.

Những trải nghiệm của tôi ở Inter-IIT thực sự tuyệt vời. Chúng tôi tổ chức một trại huấn luyện cường độ cao với các huấn luyện viên trong hơn hai tuần, để đào tạo và chuẩn bị. Chúng tôi đều mặc áo vét thể thao cho lễ bế mạc và đó là lần đầu tiên tôi mặc một cái áo như vậy.

Tờ báo sinh viên của Viện này, gọi là "Campastimes", một lần chạy một tít lớn chế nhạo bài nói chuyện của tôi về chiến thắng giải Liên Minh Các Học Viện Công Nghệ Inter-IIT, họ đặt tên cho bài đó là "Làm thế nào để giành chiến thắng mà không thực sự cố gắng". Nhưng chúng tôi đã tiến lên và thực sự giành được thắng lợi! Chúng tôi tiếp tục chiến thắng trong mười năm tiếp theo sau đó. Đó là một động lực thực sự cho tất cả mọi người. Nó đã dạy chúng tôi rằng bạn có thể đạt được một cái gì đó chưa bao giờ được thực hiện trước đó, nếu bạn là một người tự tin và đủ quyết tâm để làm điều đó.

Thể thao vẫn chiếm một phần lớn các hoạt động trong cuộc sống của tôi - bây giờ tôi hay chơi golf, tennis và thỉnh thoảng có chơi bóng bàn. Tôi có một ngôi nhà mùa hè ở Toronto, nơi mà tất cả mọi người trong gia đình chúng tôi đều tham gia thi đấu trong một giải quần vợt và một giải bóng bàn. Chúng tôi thậm chí còn trao tặng một chiếc cúp nhỏ cho người chiến thắng!

Đời sống học đường:

Tôi đã quen với các kỳ thi. Chúng tôi đã từng có các bài kiểm tra định kỳ - mỗi thứ Hai, thứ Tư và thứ Sáu, đây là sự chặt chẽ của hệ thống giáo dục của Đức. Tuy nhiên, điều này đã giúp chúng tôi quen làm việc dưới áp lực - và nhờ vậy chúng tôi hầu như có thể vượt qua bất kỳ môn nào mà chỉ cần được báo trước hai hoặc ba ngày. Tôi đã không đạt được một điểm Xuất Sắc, nhưng đã giành được điểm Hạng Nhất trong kỳ thi cuối cùng.

Giờ đây nhìn lại, chính các môn thể thao cũng như các môn học đã giúp tôi có được một nền tảng giáo dục toàn diện. Ngoài ra, trong năm cuối cùng của tôi, tôi thường ra ngoài khu học xá của trường để hò hẹn với vợ chưa cưới của tôi, Nalini Loganadhan, lúc đó còn là một sinh viên tại trường cao đẳng Stella Maris College. Được gặp cô ấy và được kết hôn với cô ấy là một trong những điều tốt đẹp nhất đã từng xảy đến với tôi.

Những kinh nghiệm thú vị khác:

Tôi đã có một hội bạn bè tuyệt vời ở ký túc xá nơi tôi ở. Tôi và bạn tôi, Victor Pais, đã từng điều hành một cửa hàng tiện lợi nhỏ, nơi mọi người thường rẽ vào để mua cà phê, trà, đồ ăn vặt, khoai tây chiên và nước giải khát. Các bộ phim tối thứ bảy tại OAT thật tuyệt vời, chúng tôi thường trở lại cửa hàng sau khi bộ phim kết thúc và mở cửa để phục vụ cho đám đông. Tuy nhiên, chúng tôi đã bị sập tiệm khi Ký túc xá Narmada  mở một căng tin nhỏ ở gần đó.

Trong năm cuối cùng, chúng tôi đã lên ý tưởng và khởi động một giải thưởng, công nhận thành tích xuất sắc trong ký túc xá của chúng tôi, gọi là The Blues Jamuna (lấy cảm hứng từ The Blues Oxford). Vì tôi là Tổng Thư Ký Thể Thao của Học Viện lúc đó, còn Victor là Tổng thư ký của Hội sinh viên, chúng tôi (không rõ bằng cách nào) là những người đầu tiên được nhận danh hiệu The Blues Jamuna. Quả thật đó là những ngày vui.

Những trải nghiệm tại IIT Madras đã giúp ông trong sự nghiệp tương lai như thế nào, và những gì đã khuyến khích ông theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh và đầu tư tại Canada sau khi tốt nghiệp ngành Kỹ thuật Hóa học tại IIT Madras?

Một nền giáo dục kỹ thuật cho phép bạn tiếp cận bất cứ lĩnh vực nào. Tôi đã không thực sự mê thích kỹ thuật, vì vậy tôi quyết định theo đuổi sự nghiệp trong kinh doanh và quản lý. Kinh doanh hồi đó không có giá trị ở Ấn Độ như bây giờ. Tôi quyết định nộp đơn thi vào Học Viện Quản Lý Ấn Độ ở Amnedabad (IIM Ahmedabad), bởi vì sinh viên tốt nghiệp ra có được việc làm tốt, và trường đó đã có danh tiếng tuyệt vời ngay từ hồi đó. Tuy nhiên, tôi đã không được nhận lần đầu tiên. Vì vậy, tôi đã làm việc tại một công ty dược có tên là IDCL ở Hyderabad trong một năm, học chăm chỉ hơn, nộp đơn thi một lần nữa và đã nhận vào sau lần thứ hai nộp đơn.

Tuy nhiên, trong vòng một tháng sau khi tôi nhập học tại IIM Ahmedabad, anh trai của tôi đã kết hôn với một cô gái đến từ nước Anh và đã chuyển đến sinh sống tại Ontario, Canada. Cha tôi sau đó khuyên tôi theo anh sang Canada. Tôi quyết định nghe theo lời khuyên của ông, xin thôi IIM Ahmedabad sau một tháng và chuyển đến London, Ontario theo học chương trình MBA tại Đại học Western Ontario (sau này gọi là Trường Richard Ivey School of Business).

Thời gian đó tôi là một người nhập cư nghèo ở Canada, với rất ít tiền để trang trải các chi phí cuộc sống tối thiểu nhất. Tôi chỉ dám tiêu khoảng 50 xu cho bữa trưa, và cảm thấy rằng những người xung quanh tôi, những người đã tiêu tới 3-4 đô la, là vô cùng giàu có so với mình. Ngoài ra, tôi là một người nhập cư mới chân ướt chân ráo, trong khi mọi người khác xung quanh tôi đều đã có cuộc sống ổn định ở Canada. Tôi tìm cách đi bán dạo máy điều hòa không khí và lò nướng đến từng nhà để có tiền trang trải cho chương trình MBA của mình. Chính trong những hoàn cảnh này mà tôi đã phát hiện ra cơ hội - bạn có xu hướng phát hiện các kỹ năng bạn không bao giờ biết bạn đã có từ trước. Bạn có xu hướng làm việc nhiều hơn, bởi vì bạn đang ở dưới đáy tận cùng, và chỉ còn hướng duy nhất là ngoi lên. Canada thực sự là một đất nước tuyệt vời và hoàn toàn không có giới hạn nào cho những gì bạn có thể làm được và đạt được. Không có gì ngạc nhiên khi rất nhiều người Ấn Độ, nhiều người đã tốt nghiệp các học viện IIT, đã rất thành công ở đây.

NHỮNG GÌ TÂM TRÍ CÓ THỂ NHẬN THỨC ĐƯỢC, TÂM TRÍ CÓ THỂ ĐẠT ĐƯỢC

Ông có thể mô tả sự khởi đầu và phát triển của Fairfax Financial Holdings, một trong những công ty bảo hiểm phi nhân thọ và đầu tư tài chính lớn nhất thế giới hiện nay?

Sau khi hoàn thành chương trình MBA, tôi đã bắt đầu nộp đơn xin việc, nhưng là một người nhập cư Ấn Độ cạnh tranh với người dân Canada đã ổn định ở đây, tôi đã có một thời gian khó khăn. Cuối cùng, tôi đã lọt vào một công ty gọi là Liên đoàn Bảo hiểm Nhân thọ (nơi sau đó tôi đã làm việc tới gần mười năm), và cũng chỉ vì trong bốn ứng viên xin việc, thì ba người kia không bao giờ xuất hiện trong buổi phỏng vấn! Người Quản lý phụ trách của tôi ở Confederation Life, ông John Watson, đã dạy tôi tất cả những gì tôi biết hôm nay về đầu tư, đào tạo tôi trong công việc và trở thành người thầy của tôi. Ông là một trong những người tốt nhất mà tôi từng biết, và đưa tôi tiếp xúc với thế giới của đầu tư giá trị.

Vào năm 1985, nghĩa là 13 năm sau khi đặt chân tới Canada, tôi và ba đồng nghiệp của tôi ở Confederation Life thành lập một công ty tên là Hamblin Watsa Investment Counsel Ltd, sau đó phát triển thành công ty hiện nay là Fairfax Financial Holdings Limited.

Fairfax:

Chính nhờ các cơ hội và sự tiếp xúc ở Canada đã cho phép tôi phát triển công ty này, một điều chắc chắn là không thể làm được ở Ấn Độ vào thời điểm đó. Tôi yêu thích việc xây dựng các công ty, khi khởi đầu từ con số 0 cho tới giá trị ngày nay khoảng 6 tỷ USD. Giá cổ phiếu khởi điểm là 3.25 USD khi chúng tôi khởi nghiệp; ngày nay nó trị giá khoảng 475 USD

Văn hóa làm việc tại Fairfax là tuyệt vời. Chúng tôi luôn luôn có các nhân viên rất chăm chỉ, và chúng tôi luôn luôn đối xử với họ rất tốt; đảm bảo rằng những gì chúng tôi làm là tốt cho các khách hàng cũng như các nhân viên và công ty. Chúng tôi tặng khoảng 1-2% lợi nhuận cho các cộng đồng nơi chúng tôi làm kinh doanh, tới hôm nay là khoảng 12 triệu USD. Để so sánh, toàn bộ công ty của chúng tôi chỉ có trị giá 2 triệu USD khi chúng tôi bắt đầu khởi nghiệp vào năm 1985.

Về môi trường kinh doanh ở Ấn Độ:

Mọi người đều phải nhận ra thực tế rằng doanh nghiệp chứ không phải là chính phủ, mới thực sự sử dụng người lao động. Tôi cảm thấy Ấn Độ nên cởi mở hơn và khuyến khích các doanh nghiệp nhiều hơn, do đó sẽ tạo ra nhiều việc làm hơn. Tình hình đã chắc chắn được cải thiện trong những năm qua, nhưng vẫn còn có phạm vi để làm nhiều hơn nữa. Một chính phủ thân thiện với các doanh nghiệp sẽ tạo ra rất nhiều lợi thế. Tuy nhiên, tôi vẫn rất phấn khích về Ấn Độ và triển vọng tương lai của đất nước này.

Ông hãy mô tả công việc hàng ngày của mình trên cương vị là Giám đốc điều hành của Fairfax. Điều gì làm ông tâm đắc nhất về công việc của mình?

Là CEO của Fairfax Holdings Financial Ltd: Trụ sở chính của chúng tôi chỉ có khoảng 25 nhân viên. Chính các công ty con tại New York, Canada và trên khắp thế giới mới là các thành viên tạo ra các hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực bảo hiểm và tái bảo hiểm của chúng tôi.

Tất cả tiền để đầu tư đều được điều hành bởi Ban Đầu tư tại Fairfax, mà tôi là một thành viên, với dòng vốn tiền mặt để đầu tư lên tới trên 25 tỷ USD. Bất kỳ giao dịch thôn tính nào, các khoản đầu tư chúng tôi thực hiện và kế hoạch kế nhiệm đều do văn phòng trung ương quyết định.

Tôi sẽ không gọi những gì tôi đang làm là "công việc", đó là những gì tôi thích được làm và trong thực tế, tôi sẽ làm việc này chừng nào tôi còn có thể.

Tôi cũng tham gia nhiều vào việc hỗ trợ các tổ chức khác như Đại học Waterloo (về nhiều phương diện có thể coi là IIT của Canada, và rất nổi tiếng). Tôi là thành viên của Uỷ ban đầu tư của Bệnh viện Nhi, Ban Cố vấn của Trường Kinh Doanh Richard Ivey School of Business (mà tôi là cựu sinh viên), Ủy ban Đầu tư của Giáo Hội Anh giáo Thánh Paolô, và  Uỷ ban đầu tư của Quỹ Bảo tàng Hoàng gia Ontario Foundation.

Tôi có ba đứa con - hai trong số đó đã lập gia đình, và cũng có hai cháu nội. Mặc dù các con tôi không làm việc cho Fairfax hoặc có liên quan đến Fairfax, tất cả đều đang thăng tiến về sự nghiệp rất tốt. Tôi đã nói với các con tôi rằng tất cả các cổ phần có quyền biểu quyết mà tôi kiểm soát, sau khi tôi ra đi, tôi sẽ hiến cho một quỹ điều hành để Fairfax sẽ tiếp tục tăng trưởng và nhân viên có thể xây dựng sự nghiệp của mình với chúng tôi mà không sợ rằng công ty sẽ bị bán đi hoặc chia năm sẻ bảy.

Về những gì tôi yêu và ghét nhất trong công việc của tôi:

Tôi hoàn toàn thích tất cả các khía cạnh công việc của tôi; xây dựng một công ty tuyệt vời từ con số 0, hoạt động kinh doanh đúng theo các tiêu chí cần thiết, trong một môi trường tự do, công bằng và thân thiện.

Chỉ có những khía cạnh tiêu cực, theo tôi, là khi tôi phải cho ai đó biết họ không làm việc được tốt lắm. Tuy nhiên, chúng tôi hiểu rằng họ có gia đình và chúng tôi đối xử với họ với sự tôn trọng và đảm bảo rằng họ được hỗ trợ đầy đủ.

Ông thường xuyên được gọi là "Warren Buffett của Canada", nhờ các kỹ năng đầu tư tuyệt vời  và dự đoán chính xác của ông về cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Ông đã bao giờ gặp ông Buffett trực tiếp chưa?

Có, lần đầu tiên tôi gặp Warren Buffett tại một cuộc họp thường niên trong 1981-1982, với sự tham dự của hơn 200 người. Ông thực sự là một người xây dựng doanh nghiệp vĩ đại, và một trong những nhà đầu tư giá trị tốt nhất. Mặc dù doanh nghiệp của tôi khác với doanh nghiệp của ông, tôi đã học được rất nhiều từ ông ấy và các phương pháp của ông. Tôi thực sự may mắn khi còn có người thầy như John Templeton, một người thầy lớn trong cuộc sống của tôi trong hơn 30 năm qua.

Ông có thể vui lòng cho chúng tôi biết một vài điều về thương vụ đầu tư vào BlackBerry của Fairfax năm 2013, một thương vụ đã làm xôn xao Ấn Độ?

Đã từng có thời điểm, giá cổ phiếu của BlackBerry  lên tới mức khoảng 100-140 USD, và tất cả mọi người đều yêu thích nó. Nhưng khi giá cổ phiếu rớt xuống còn khoảng 6-8 USD, lại không ai muốn mua nó cả. Chúng tôi cảm thấy BlackBerry thực sự là một khoản đầu tư rất hấp dẫn, chỉ cần có một sự thay đổi và tái cơ cấu đội ngũ quản lý. Chúng tôi bổ nhiệm John Chen làm Giám đốc điều hành mới của BlackBerry, và với khoảng 15% cổ phần trong công ty, chúng tôi bây giờ là cổ đông lớn nhất của BlackBerry. Chúng tôi đã thực hiện các khoản đầu tư tương tự ở nhiều công ty khác nữa, chẳng hạn như Ngân hàng Bank of Ireland. Chúng tôi luôn luôn tiến hành đầu tư khi cảm thấy có thể nhận được giá trị xứng đáng, một điều mà tôi đã học được từ người thầy John Templeton.

Có lời khuyên gì ông muốn dành cho các học sinh hiện tại ngày nay của IIT Madras không?

Ở tuổi của các bạn, tôi cũng rất giống các bạn như bây giờ. Tôi muốn chia sẻ một sự việc với các bạn đã làm thay đổi cuộc đời tôi:

Lúc đó tôi mới 21 tuổi, đi du lịch bằng xe lửa từ Madras đến Hyderabad trong một khoang hạng ba sau khi tốt nghiệp IIT-Madras. Tôi đang ngồi trên những bậc thang của toa tàu, hút một điếu thuốc lá (sau này tôi đã bỏ thuốc lá), khi tôi gặp một người đàn ông, người đã cho tôi một cuốn sách có tựa đề "Hãy suy nghĩ và làm giàu" của tác giả Napoleon Hill. Đó là một trong những bước ngoặt của cuộc đời tôi. Napoleon Hill đã viết về cuộc đời của 500 người Mỹ thành công về tài chính, chẳng hạn như Andrew Carnegie. Các cụm từ "những gì tâm trí có thể nhận thức, tâm trí có thể đạt được" thuyết phục tôi rằng nếu bạn thực sự muốn thành công - trong bất kỳ lĩnh vực nào mà bạn có thể lựa chọn - bạn chắc chắn sẽ làm được. Bạn sẽ có các kinh nghiệm và các bước ngoặt như thế này trong cuộc sống của bạn, và khi bạn có thời cơ thì hãy hành động để nắm lấy các cơ hội đó.

Về cuộc sống cá nhân của tôi, tôi đã kết hôn ở tuổi 23 và đã kết hôn được hơn 40 năm nay. Đó có lẽ là điều tốt nhất từng xảy đến cho cuộc sống của tôi. Ngoài ra, phát triển một đức tin mạnh mẽ vào Thiên Chúa, và thực hành đức tin của bạn, bất kể đức tin đó là gì. Nó sẽ cung cấp cho bạn những chỉ dẫn về cách thức để sống cuộc sống của bạn, sẽ giúp bạn thực hiện tất cả các lựa chọn đúng đắn cho một tương lai tuyệt vời. Một khi bạn đã thành công, hãy nên luôn luôn nhớ phải đền đáp lại và giúp đỡ những người khác kém may mắn hơn mình. Bản thân bạn sẽ thấy rằng, được sống một cuộc sống như vậy thật là có ý nghĩa.

.Phần 1: Vén màn bí mật thương vụ BIC-FAIRFAX: Lộ diện tỷ phú bảo hiểm bí ẩn "Warren Buffet của Canada"

Lê Minh (theo WSJ, Bloomberg, Chennai36)

"Tôi sẽ không gọi những gì tôi đang làm là "công việc", đó là những gì tôi thích được làm và trong thực tế, tôi sẽ làm việc này chừng nào tôi còn có thể."
Chia sẻ bài viết này